Dịch tài liệu sang tiếng Trung, Nhật, Hàn: khác biệt cần lưu ý

Tiếng Anh là cặp dịch phổ biến nhất, nhưng ngày càng nhiều người Việt cần dịch sang tiếng Trung, Nhật, Hàn để học tập, làm việc và kinh doanh. Ba ngôn ngữ này có những đặc điểm rất khác tiếng Anh — biết trước sẽ giúp bạn có bản dịch đúng.

Tiếng Trung: giản thể hay phồn thể

Việc đầu tiên khi dịch sang tiếng Trung là xác định đối tượng đọc:

• Chữ giản thể dùng ở Trung Quốc đại lục và Singapore.
• Chữ phồn thể dùng ở Đài Loan, Hồng Kông, Ma Cao.

Dịch nhầm loại chữ khiến tài liệu trông thiếu chuyên nghiệp với người đọc. Văn phong thương mại tiếng Trung cũng khá trang trọng — nên tránh dịch quá đời thường khi đó là thư chào hàng hay hợp đồng.

Tiếng Nhật: cẩn trọng với kính ngữ

Tiếng Nhật có hệ thống kính ngữ (keigo) phân biệt rõ ba mức: thân mật, lịch sự và tôn kính. Đây là bẫy lớn nhất khi dịch sang tiếng Nhật.

Một email gửi nhà tuyển dụng Nhật mà dùng văn phong thân mật sẽ tạo ấn tượng rất xấu, dù nội dung đúng. Hồ sơ xin việc, thư từ công việc bắt buộc dùng văn phong lịch sự chuẩn mực. Ngoài ra, cấu trúc câu tiếng Nhật đặt động từ ở cuối — ngược tiếng Việt — nên khi dịch cần sắp xếp lại trật tự câu cho tự nhiên.

Tiếng Hàn: cũng coi trọng phép lịch sự

Tương tự tiếng Nhật, tiếng Hàn có hệ thống kính ngữ và phân biệt mức độ trang trọng qua đuôi câu. Khi dịch sang tiếng Hàn cho hồ sơ du học hay thư công việc, phải dùng đúng đuôi câu kính ngữ.

Một điểm nữa: tên riêng tiếng Việt cần được phiên âm sang Hangul một cách nhất quán trong toàn bộ tài liệu.

Điểm chung: ba ngôn ngữ này khó hơn tiếng Anh ở đâu

• Mức độ lịch sự không phải tuỳ chọn — nó bắt buộc và sai là thấy ngay.
• Cấu trúc câu khác xa tiếng Việt, cần sắp xếp lại chứ không dịch tuyến tính.
• Thuật ngữ chuyên ngành nên được cố định bằng glossary để nhất quán.

Dịch giấy tờ sang ba ngôn ngữ này

Phần lớn nhu cầu dịch giấy tờ là sang tiếng Anh, nhưng ngày càng nhiều người cần dịch hồ sơ sang tiếng Trung, Nhật, Hàn — du học, lao động, kết hôn có yếu tố nước ngoài. Khi đó, ngoài việc dịch đúng nội dung, bạn phải để ý cơ quan tiếp nhận yêu cầu bản dịch có công chứng hay hợp pháp hoá không. Tên riêng tiếng Việt cần được phiên âm nhất quán sang hệ chữ của ngôn ngữ đích. Với hồ sơ chính thức, luôn nên có người kiểm tra hiểu ngôn ngữ đó.

Những lỗi thường gặp

• Dịch nhầm chữ giản thể và phồn thể khi sang tiếng Trung.
• Dùng sai mức lịch sự trong tiếng Nhật, tiếng Hàn — đặc biệt trong email và hồ sơ.
• Dịch tuyến tính theo trật tự câu tiếng Việt, khiến câu đích nghe gượng vì cấu trúc ngữ pháp khác hẳn.
• Phiên âm tên riêng không nhất quán giữa các tài liệu.
• Bỏ qua bước người kiểm tra với tài liệu mà sắc thái văn hoá quan trọng.

Câu hỏi thường gặp

AI dịch sang tiếng Nhật, Hàn có tự chọn đúng mức lịch sự không? Hệ thống chọn sắc thái theo chế độ dịch bạn đặt — chọn chế độ trang trọng cho thư từ công việc. Nhưng với hồ sơ quan trọng, người kiểm tra vẫn là lớp bảo đảm tốt nhất.

Dịch Việt sang Trung nên chọn giản thể hay phồn thể? Tuỳ người đọc: đại lục dùng giản thể, Đài Loan và Hồng Kông dùng phồn thể. Xác định trước khi dịch.

Có dịch trực tiếp Trung sang Nhật được không? Được, nhưng với cặp ngôn ngữ không qua tiếng Việt, hãy kiểm tra kỹ hơn và cân nhắc người kiểm tra.

Lời khuyên

Khi dịch sang Trung, Nhật, Hàn, hãy chọn chế độ dịch phù hợp — trang trọng cho thư từ công việc — và xác định rõ đối tượng đọc trước khi dịch. Với tài liệu quan trọng như hồ sơ du học hay hợp đồng, nên đặt thêm người kiểm tra: phép lịch sự và sắc thái trong ba ngôn ngữ này là thứ mà chỉ người hiểu văn hoá mới bắt được hết.